Bu sahənin araşdırılmasına marağım metroda bir gəncin mənə verdiyi reklam kartından sonra oldu. Demək olar ki, hər gün paytaxt sakinlərinə küçədə, metroda belə kartlar verilir. İlk baxışdan bu kart çox cəlbedici gəlir, çünki orada olan vakansiyalara görə təklif edilən əmək haqqlarını görəndən sonra insan yerində dinc dayana bilmir. Məsələn, bank işi 600-1200 manat, müsahibat 500 man, katibə 200-250 man, tərcüməçi 500-1000 man, marketoloq 1000 manat və s peşə çox, maaşları isə onlardan da çox.

Mənə çox maraqlı gəldi, lakin fikir verdim ki, reklam kartının üzərində müraciət edəcəyim ünvan yoxdur, kartı paylayan oğlan isə artıq yox idi...

Lakin təəssüf etməyə dəyməz, bu cür reklamlara metro, küçə və internetdə çox rast gəlmək mümkündür. Elə internetə daxil olub, işə düzəltmə agentlikləri ilə tanış olmaq qərarına gəldim. İş axtranlar yaxşı bilərlər ki, internetdə külli miqdarda belə agentliklərin ünvanını tapa bilərlər. Amma maraqlısı odur ki, təxminən 15 agentlikdən 10-nun mövcud olmadığı məlum oldu. Belə ki, əldə etdiyim telefon nömrələrinə zəng etdim, lakin operator artıq bu nömrələrin işləmədiyini bildirdi.

Ən nəhayət axtarışlarım nəticə verdi... İşə düzəltmə agentliklərindən birinin telefon nömrəsinə zəng elədim və şərtlərini öyrəndim. İlk növbədə yaşımı, təhsilimi, hansı peşədə işləmək istədiyimi söylədim. Bildirildi ki, yay mövsümü olduğundan nisbətən prestijli vakansiya tapmağım mümkün deyildi. Lakin sentyabrın 1-dən etibarən dövlət və özəl müəssisələrdə münasib iş tapmağın mümkün olduğunu söylədilər.

Telefona cavab verən qadın gələrkən şəxsiyyət vəsiqəsi və 3 manat pul gətirməli olduğumu söylədi. Yollandım həmin ünvana, darvazadan içəri daxil olan heç vaxt ağlına gətirə bilməz ki, bura işə düzəltmə agentliyidir. Bir təhər ofislərinin yerləşdiyi mənzili tapa bildim. Tanış oldum və tərcüməçi vakansiyası ilə maraqlandım, amma bildirdilər ki, indi belə vakansiyaları yoxdur, katibə və ya oteldə reseption vakansiyası təklif etdilər: “Sizə Şıxovda yerləşən ən tanınmış və yaxşı oteldə reseption vəzifəsini təklif edə bilərik. Lakin sentyabrın 1-dən etibarən biz banklar və bir sıra dövlət müəssisələri ilə işə başlayacağıq. İstəsəniz gözləyə bilərsiniz”.

Bu tanınmış otelin adını öyrənmək istədim, lakin mənə ünvanı gizli saxladıqlarını, ancaq müqavilə imzaladıqdan sonra onun adını deyəcəklərini bildirdilər.

Şərtlərə görə, həmin iş yeri ilə razılaşıramsa, ilk qazancımın 50-faizini işə düzəltmə agentliyinə verməliyəm, üstəlik şəxsiyyət vəsiqəmi girov qoymalıyam.

Məsələ ilə bağlı Dövlət Məşğulluq İdarəsi ilə əlaqə saxladım. Bu cür agentliklərin fəaliyyətinə hansı qurumun nəzarət etdiyini öyrənməyə çalışdım. İdarədən bildirdilər ki, 2002-ci ildə özəl işədüzəltmə bürolarının lisenziyaları ləğv edilib: “2001-ci ildə təxminən 80-dən çox lisenziya növü ləğv olundu. Hazırda onlara nəzarət yoxdur. Hüquq pozuntusuna yol verildikdə bu məsələ məhkəmə ilə həll olunur”.

Hüquqşünas Ramil Qaçayev da özəl işədüzəltmə bürolarının lisenziyalarınən ləğv edildiyini təsdiq etdi.

Digər bir məsələ- həmin agentliklərdə vətəndaşlardan şəxsiyyət vəsiqələrinin alınmasına gəlincə hüquqşünas bildirdi ki, bu, tamamilə qanunsuz bir fəaliyyətdir: “Vətəndaşdan şəxsiyyət vəsiqəsini almaq qadağandır, bu, qanun pozuntusudur”.

Onun sözlərinə görə, məlumat toplamaq üçün şəxsiyyət vəsiqəsinin sürətini çıxarmaq olar, lakin vəsiqəni vətəndaşdan alaraq saxlamaq qanunla ciddi şəkildə qadağan edilir.

Bakı sakini olan 22 yaşlı Xumar da bir neçə belə işədüzəltmə bürolarına müraciət etdiyini deyir. Xumarın sözlərində görə ona da əvvəlcə yaxşı işlər təklif olunub. 3 manat verib müqavilə imzaladıqdan sonra təklif edilən iş yerlərinin heç biri münasib çıxmayıb.

Sonda belə qərara gəldim ki, belə iş elanlarına əvvəlki kimi marağın olmaması elə hər şeydən xəbər verir. Deyəsən, elə hər şey 3 manatın başındadır.