ABŞ və İsrail nəyin ətrafında real danışıqlar apara bilər?

ABŞ/İsrail arasında İrana qarşı müharibə davam edir və bu, region üçün yeni seçimlər yaradır. ABŞ-ın bölgədəki mövqeyi, İsrail, İran və Körfəz dövlətləri əvvəlki kimi olmayacaqlar, hər şey dəyişəcək...

Hazırda hər kəs ziyandadır, həm ölkələrin özləri, həm də hakim rejimlər:

ABŞ müharibəni başladıb və yüz milyardlarla dollar dəyərində vəsait xərcləyir. Üstəlik, onlarla ölü və yüzlərlə yaralı var. Körfəz dövlətlərindən trilyon dollardan çox dəyərində sifarişlər kəsiləcək və bütün səviyyələrdəki müttəfiqlərlə (həm blok, həm də fərdi) münasibətlər daha da mürəkkəbləşib. Tramp rejiminin qarşıdan gələn ara seçkilər üçün göstərəcəyi uğurlar olmayacaq.

İsrail üstünlük təşkil edir: zərbələr İranı zəiflədib, cənubi Livan özünü Hizbullahdan getdikcə təmizləyir... lakin İsrailə zərbələr İsrail ictimai rəyinə təsir edəcək. İsraildəki dağıntılar əhəmiyyətlidir. Müharibə ilə çiçəklənən Netanyahu rejiminin israillilərə təklif edəcəyi heç bir şey yoxdur. Müharibənin sonu Netanyahunun hakimiyyətinin sonu olacaq.

İran hamıdan çox itirir. İranın son bir neçə onillikdə onlarla, bəlkə də yüzlərlə milyard dollar xərclənən hərbi infrastrukturu məhv edilib. İqtisadi böhran, rejimin hərbi-siyasi elitasının ölümündən sonra yeni nəticələrə səbəb olan siyasi böhranla daha da ağırlaşır. Qalan yeganə böhran, İranın təsisatlarından biri Rəhbər seçki prosesini şübhə altına alsa, baş verə biləcək konstitusiya böhranıdır.

Körfəz ölkələri maliyyə və imic baxımından itirirlər. Dəqiq məbləği hesablamaq çətindir, amma bu, astronomik rəqəm olacaq. Onlar iqtisadi infrastrukturu və investorların etibarını bərpa etməli, silahları yenidən almalı və əhalini məhdudlaşdırmalı olacaqlar. Bəhreyn bu baxımdan xüsusilə ağır zərbə alacaq...

Qlobal bazarlar, təchizat zəncirləri və birjalar hamısı itirəcək...

Danışıqların qeyri-sabitliyi

Birincisi, danışıqlar bombardman, tam etimadsızlıq və fiziki olaraq aradan qaldırılma ehtimalı altında necə aparıla bilər?!

İkincisi, ABŞ, İsrail və İranın tələbləri maksimalistdir. Yeri gəlmişkən, həll edilə biləcək yeganə məsələ İranın nüvə proqramıdır.

Raket proqramı və proksi dəstəyindən heç nə alınmayacaq! Hazırkı müharibə göstərdi ki, bu iki məsələ İranın hücum və müdafiə üçün effektiv şəkildə istifadə etdiyi yeganə məsələlərdir. Onlardan imtina etmək İsrailin gələcək hücumlarına səbəb olacaq.

İsrail müqavilələrin tərəfi deyilsə, İran ABŞ ilə nədən danışıqlar apara bilər?! İranın İsraillə heç bir əlaqəsi yoxdur və onlar arasında təcavüzkarlığa dair heç bir zəmanət ola bilməz.

Əraqçi ABŞ və İsrail üçün sadaladığı tələblər , yumşaq desək, "hava"dan başqa bir şey deyil.

ABŞ-ın regionu tərk etmək niyyəti yoxdur, Hörmüz boğazını İrana təhvil verməyəcək və pul ödəməyəcək!

Buna görə də, ABŞ və İran arasında danışıqlara edilən hər hansı bir cəhdin perspektivi yoxdur. Hazırkı İran rejimi və İsraildəki Netanyahu rejimi ilə hər hansı bir razılaşma qeyri-sabit olacaq. İran liderləri tezliklə bunkerlərindən çıxmayacaqlar və İsrail yeni liderlərin dəqiq koordinatlarını bilirsə, zərbə endirəcək!

Vəziyyəti sakitləşdirmək üçün atılan istənilən addım nə Tramp, nə Netanyahu, nə də İranın yeni kollektiv Rəhbəri tərəfindən edilə bilməyən bir güzəşt kimi qəbul ediləcək.

Tərəflər hələ də bir-birinin dözümlülüyünü sınamaq üçün müharibə aparırlar və bu, danışıqların perspektivlərini təhlükəli şəkildə pozan əsas amildir, çünki danışıqlar prosesi daha çox hücumlar üçün istifadə edilə bilər. Bundan əlavə, hər üç ölkənin rejimləri növbəti altı ay ərzində öz ölkələrindəki mövqelərini itirə bilərlər.

Hərbi eskalasiyadan çıxış yolu yalnız ABŞ-ın qəti qərarı və ya İranın güzəştləri ilə ola bilər. Lakin ölkələrin və rejimlərin mövcud konfiqurasiyasında münaqişəni qısa müddətdə həll etmək mümkün olmayacaq.