Putin: Hər şey Qarabağ məsələsindən başladı

Bişkekdə keçiriləcək ŞƏT sammiti çərçivəsində əsas (intriqalı - ANS Press) görüşlərdən biri Moskva ilə Paşinyan administrasiyası arasında - son zamanlar siyasi fikir ayrılıqları fonunda - Ermənistan-Rusiya münasibətlərinin perspektivlərini müzakirə etmək üçün Vladimir Putinlə Nikol Paşinyan arasında görüş idi.

Məlum olduğu kimi, Rusiya geniş çeşiddə Ermənistan kənd təsərrüfatı məhsullarına və ilkin emal olunmuş mallara məhdudiyyətlər tətbiq edib.

Rusiya Gümrüdəki bazasını çıxaracaqmı? Ümumiyyətlə, Putin Paşinyanla söhbətində suallarına cavab aldı?

Qırğızıstana işgüzar səfərini başa vuran Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Rusiya media nümayəndələrinin suallarını cavablandırıb.

Vladimir Putin deyib:" Hər şey Qarabağ məsələsindən başladı. Ermənistan rəhbərliyi, Baş nazirin özü Praqada müvafiq sənədi imzaladı və Qarabağın Azərbaycanın bir hissəsi olduğunu etiraf etdi. O vaxtdan bəri bu məsələ ilə bağlı mövqeyimiz çox ikili xarakter alıb. Azərbaycanın daxili siyasi işlərinə qarışa bilərikmi, yoxsa qarışmalıyıq?

Qərb çox fəaldır, çox fəaldır. İndi ad çəkməyəcəyəm. Qərbi Avropa ölkələri hamısı Qarabağın Azərbaycanın bir hissəsi olduğunu deyir və mənə deyirdilər ki, "Biz orada yaşayan erməni əhalisinin hüquq və mənafelərini təmin edəcəyik". Mən deyirəm ki, "Siz heç nə təmin etməyəcəksiniz; insanlar sadəcə gedəcəklər və bu qədər". Prezident Əliyev bu insanlara zərər vermək üçün heç nə etməyəcək. O, müasir, ağıllı bir insandır, onların maraqlarını 100 faiz təmin etməyə çalışacaq, amma onlar qalmayacaqlar. Və məhz belə oldu.

Amma bundan sonra bütün bu hadisələrə görə məsuliyyəti öz üzərinə götürmək olduqca çətindir; Rusiya oradadır. Biz bunu artıq demişik.

Heç kimi heç nədə günahlandırmaq istəmirəm. Hadisələrin məntiqi belə idi. Amma Ermənistanın hazırkı rəhbərliyinin bu qərarının bəzi üstünlükləri də ola bilər, çünki bu, vəziyyəti tamamilə ortaya qoyur. Səhifəni çevirib heç bir münaqişə olmadan, başqa heç nə olmadan insanları yeni yaşayış yerlərində yerləşdirə, infrastrukturu yenidən aça, iqtisadiyyat üçün yeni bir həyata başlaya, sərhədləri investisiyalara aça və sair kimi şeylər edə bilərik. Əslində, bunun bir çox üstünlükləri də var.

AB və AAİ ilə bağlı bu gün də dedim: əgər AB-yə doğru irəliləmək qərarına gəlmisinizsə, davam edin. Bu, istənilən ölkənin suveren qərarıdır. Bizi erməni xalqı ilə tarixi dostluq əlaqələri, hətta bundan da artıq bir şey bağlayır. Bizim ermənilərlə, ümumiyyətlə, erməni xalqı ilə, xüsusən də dünyanın bu bölgəsindəki ermənilərlə çox dərin köklü münasibətlərimiz var. Amma sadəcə hər iki təşkilatda eyni vaxtda olmaq mümkün deyil. Bizim fərqli fitosanitar normalarımız, fərqli texniki standartlarımız var. Ən azından indilik uyğun olmayan bir çox şeyimiz var.

Baş nazir AİB-dən çıxmadıqlarını və ya çıxmaq üçün müraciət etmədiklərini deyəndə, mən dedim: "Əlbəttə ki, əgər siz qanun qəbul etmisinizsə (Aİ-yə üzvlük prosesi haqqında qanun qəbul ediblər), bu o deməkdir ki, bizə AİB-dən çıxdığınızı hansısa şəkildə elan etmisiniz.

Və sonra, sizə dürüst desəm, burada heç bir gizli şey yoxdur. Əlbəttə ki, Ermənistan AİB daxilində işində əhəmiyyətli güzəştlər alır. Mən hazırda enerji qiymətlərindən danışmıram; Avropada, başa düşdüyümüz kimi, min kubmetr üçün 800 avro ilə müqayisədə 138 dollar və ya daha çox olduğunu xatırlamıram. Amma məsələ bunda deyil: bizim öz bazarımız var və orada hər cür güzəştlərlə obyektlər tikilir. İşimizdə bu güzəştlərdən istifadə edərək, ölkə müəyyən dərəcədə AİB və Rusiya ilə əməkdaşlığın bütün üstünlüklərindən yararlanmağa, çıxmağa çalışacaq. İndi qoy onlar bizə nə istədiklərini, məqsədlərinin nə olduğunu dürüstcə desinlər.

Biz dialoqu sakitcə aparmaq barədə razılığa gəldik. Nikol Vovayeviç (Nikol Paşinyan - ANS Press) hər sahədə birgə işimizin hərtərəfli təhlilini aparmağı təklif etdi. Mən də razıyam. Onu Moskvaya dəvət etdim ki, onun mütəxəssisləri və hökumət mütəxəssislərimizlə rahat oturub hər bir məqamı müzakirə edək".

Putin Paşinyanla dəmir yolu məsələsini də müzakirə edib:

"Biz onu icarəyə götürmüşük. Söhbət onun inkişafından gedir. Amma bu cür infrastruktura investisiya qoyuluşu nəqliyyat həcmindən asılıdır: nəqliyyat həcmi varsa, həm bizim, həm də digərlərinin investisiyası olacaq. Əgər nəqliyyat həcmi yoxdursa, investisiya, inkişaf olmayacaq. Allah qoysa, bütün hərbi işlər, müharibə ilə bağlı vəziyyət bitdikdən sonra bəlkə də işlər fərqli gedəcək, Türkiyə ilə sərhəd digər istiqamətlərdə açılacaq və bəlkə də yük daşınması artacaq. Amma əgər belədirsə, onda Rusiya da daxil olmaqla, hər kəs bu investisiyaları edə bilər. Görürsünüz, sual budur ki, iqtisadi layihənin mümkün olub-olmaması. Amma nəticə etibarilə bu, hər bir ölkənin suveren qərarıdır.

Buraya baza da daxildir. Əgər Ermənistan hesab edirsə ki, Rusiya hərbi bazası Ermənistanda lazımsızdır, biz sabah oradan çıxacağıq. Ermənistan buna hazırdırmı? Əlbəttə ki, biz heç kimə heç nə zorla qəbul etdirməyəcəyik. Əgər erməni xalqı yaxınlıqda hansısa hərbi "rus qanadı" istəsə, biz qalacağıq, işləyəcəyik, əməkdaşlıq edəcəyik.

KTMT-yə gəldikdə isə, bunun öz tarixi var. Nikol Vovayeviç deyir ki, "Biz bundan bəhs etməməliyik". Necə bəhs etməməliyik? O, KTMT-nin sərhədin müəyyən hissələrini qorumalı olduğuna inanırdı. Lakin bütün KTMT üzvləri deyirlər ki, "Xeyr, bu tamamilə fərqli bir haldır - sərhədin müəyyən hissələrini qorumaq". Sərhəd delimitasiyası, sərhəd razılaşması yoxdur - heç vaxt olmayıb və indi də yoxdur. Azərbaycan sərhədin bu hissədən keçdiyini deyir, Ermənistan deyir ki, ordan yox, buradan keçir. Razılaşma haradadır? Heç nə yoxdur. Bəs bu münasibətləri necə qurmalıyıq? Həqiqi ekspert qiymətləndirməsi tələb edən bir çox məsələ var. Razılaşdığımız kimi, Baş nazirin Moskvada olacağını gözləyirəm; bütün bunları müzakirə edəcəyik".