Si Cinpin Rusiya Prezidenti ilə görüşüb FOTO

14:40

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və Çin Prezidenti Si Cinpin arasında danışıqlardan sonra iki dövlət başçısı mediaya açıqlamalar veriblər.

VİDEO

Si Cinpin: Hörmətli Prezident Putin!

Hörmətli müxbirlər, gününüz xeyir! Prezident Putinlə sizinlə görüşməkdən çox məmnunam.

Bu, Prezident Putinin Çinə 25-ci səfəridir. Bu, özü-özlüyündə Çin-Rusiya münasibətlərinin yüksək səviyyəsinə və xüsusi təbiətinə dəlalət edir. Prezident Putini və bütün rusiyalı həmkarlarımı səmimi qəlbdən salamlamaq istəyirəm.

Prezident Putinlə mən dərin, dostcasına və səmərəli danışıqlar apardıq, geniş spektrli əsas məsələlər üzrə strateji dialoq apardıq. Hərtərəfli tərəfdaşlığımızı və strateji qarşılıqlı fəaliyyətimizi daha da gücləndirmək və mehriban qonşuluq, dostluq və əməkdaşlıq münasibətlərini dərinləşdirmək barədə birgə Çin-Rusiya bəyannaməsi imzaladıq.

İkitərəfli əməkdaşlıq sənədlərinin əhəmiyyətli bir paketinin imzalanmasının şahidi olduq. Çoxqütblü Dünyanın və Yeni Tipli Beynəlxalq Münasibətlərin Qurulması haqqında Birgə Bəyannamə də dərc olunacaq.

Bu il Çin-Rusiya tərəfdaşlığının və strateji koordinasiyasının 30 illiyi qeyd olunur. 30 ildir ki, külək və yağışla mülayimləşən münasibətlərimiz zamanın diktəsinə uyğun olaraq daim yeni zirvələrə yüksəlib. Onlar hazırda yeni dövrdə hərtərəfli tərəfdaşlığın və strateji koordinasiyanın tarixi zirvəsindədirlər və haqlı olaraq böyük dövlətlər arasında yeni tip münasibətlərin modeli hesab olunurlar.

Bu il həmçinin Çin və Rusiya arasında Xoş Qonşuluq, Dostluq və Əməkdaşlıq Müqaviləsinin imzalanmasının 25-ci ildönümüdür. Uzun illərdir ki, ölkələrimiz qoşulmamaq, qarşıdurma etməmək və üçüncü tərəfləri hədəf almamaq müqaviləsində təsbit olunmuş prinsiplərə qətiyyətlə riayət edirlər. Qarşılıqlı hörmət, bərabərlik, ədalət, ədalət və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq ruhuna möhkəm şəkildə rəhbərlik edərək, beynəlxalq ədalətin qorunmasına və yeni tipli beynəlxalq münasibətlərin formalaşmasına əhəmiyyətli töhfələr veriblər. Əsrlər boyu görünməmiş genişmiqyaslı transformasiya qarşısında onlar əsas sabit rol oynayırlar.

Əziz dostlar!

Prezident Putinin və mənim birgə strateji rəhbərliyim altında Çin-Rusiya münasibətləri yeni bir mərhələyə çatıb. Müasir dövrün sülh, inkişaf, əməkdaşlıq və qarşılıqlı fayda meylini qəbul etməli və Çin-Rusiya münasibətlərində daha yüksək keyfiyyətli inkişafa çalışmalıyıq.

Birincisi, yüksək keyfiyyətli siyasi etimad mühitini gücləndirməli və bir-birimiz üçün strateji dayaq rolunu oynamalıyıq. Siyasi etimad Çin-Rusiya münasibətlərinin ən diqqətəlayiq xüsusiyyətidir. Bu, Prezident Putinlə mənim artıq birgə olaraq genişləndirməyə qərar verdiyimiz Mehriban Qonşuluq, Dostluq və Əməkdaşlıq Müqaviləsində əsas məqsəd və prinsip kimi təsbit olunub. Başladığımız işləri davam etdirmək və yeni üfüqləri qətiyyətlə araşdırmağa davam etmək, fundamental maraqlarımıza və əsas narahatlıqlarımıza təsir edən məsələlərdə bir-birimizi dəstəkləmək, müxtəlif səviyyələrdə sıx strateji dialoq və əlaqələri saxlamaq və ölkələrimiz arasında siyasi etimadı davamlı olaraq gücləndirmək vacibdir.

İkincisi, yüksək keyfiyyətli, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığa daha da təkan verməli və milli inkişaf və rifah yolunda əl-ələ verməliyik.

Bu illər ərzində çoxşaxəli ikitərəfli əməkdaşlığımızın irəliləyişli inkişafı və əhəmiyyətli nəticələri bizi daim heyran edir. İkitərəfli ticarət ardıcıl üçüncü ildir ki, 200 milyard dolları keçib. Çətin xarici şəraitə baxmayaraq, bu ilin yanvar-aprel ayları arasında ticarət dövriyyəsi təxminən 20 faiz artıb ki, bu da əlamətdar bir nailiyyətdir. Biz bu əlverişli impulsdan yararlanmalı, Çinin 15-ci Beşillik Planını Rusiyanın 2030-cu ilə qədər milli inkişaf hədəfləri ilə uyğunlaşdırmaq üçün əməkdaşlığı dərinləşdirməli, enerji əməkdaşlığının sabitləşdirici rolundan səmərəli istifadə etməli, rəqəmsal iqtisadiyyatda, süni intellektdə və texnoloji innovasiyalarda yeni hərəkətverici qüvvələri intensiv şəkildə inkişaf etdirməli və hər iki ölkənin milli inkişafı və rifahı naminə həm səviyyədə, həm də keyfiyyətdə genişmiqyaslı, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığı təşviq etməliyik.

Üçüncüsü, vətəndaşlar arasında yüksək keyfiyyətli ünsiyyəti və əlaqələri inkişaf etdirməli, nəsillərarası Çin-Rusiya dostluğu üçün möhkəm təməl qoymalıyıq.

Çin-Rusiya münasibətlərinin dinamik böyüməsi sayəsində ikitərəfli mədəni və humanitar əlaqələr getdikcə daha da güclənir. Təhsil, mədəniyyət, turizm və idman sahələrində əməkdaşlıq tam sürətlə davam edir.

Çin-Rusiya dostluğu gənclər arasında getdikcə daha çox dəstək qazanır və xalqlarımız daha da yaxınlaşır və bir-birini daha yaxşı başa düşür.

Prezident Putin və mən bu il və gələn il Təhsildə Çin-Rusiya Əməkdaşlıq İllərini keçirmək qərarına gəldik. Bu, Prezident və mən bu görüşdən dərhal sonra başlatacağımız onuncu belə hökumətlərarası layihə olacaq.

Təhsildə Əməkdaşlıq İlləri kontekstində ikitərəfli tələbə layihələrinin əhatə dairəsini genişləndirməyə davam etmək lazımdır.

Təhsil Əməkdaşlıq İlləri kontekstində ikitərəfli tələbə mübadiləsinin miqyasını genişləndirməyə davam etmək, universitetlər və tədqiqat mərkəzləri arasında əlaqələri və qarşılıqlı əlaqələri dərinləşdirmək, istedadların inkişafı və birgə tədqiqatlarda daha konkret nəticələr əldə etmək və Çin-Rusiya münasibətlərinin mütərəqqi inkişafı üçün getdikcə daha əlverişli şərait yaratmaq lazımdır.

Dördüncü, yüksək keyfiyyətli beynəlxalq əməkdaşlığı inkişaf etdirmək və qlobal idarəetməni islahat etmək və təkmilləşdirmək. Dünya sakitlikdən çox uzaqdır. Birtərəfli hərəkətlərin və hegemonluğun vurduğu ziyan böyükdür və cəngəllik qanununa qayıtmaq təhlükəsi var. Bu baxımdan, mən bəşəriyyət üçün ortaq gələcəyi olan bir icma konsepsiyasını və Rusiya da daxil olmaqla beynəlxalq ictimaiyyətin geniş dəstəyini qazanan dörd qlobal təşəbbüs irəli sürmüşəm.

BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləri olaraq, Çin və Rusiya məsuliyyətli qlobal güclər kimi öz vəzifə hisslərini qətiyyətlə nümayiş etdirəcək, BMT-nin nüfuzunu və beynəlxalq ədaləti dəstəkləyəcək, birtərəfliliyin və hegemonluğun bütün təzahürlərinə, tarixin tərsinə çevrilməsi cəhdlərinə və hər şeydən əvvəl, İkinci Dünya Müharibəsinin nəticələrini inkar etməyə və faşizm və militarizmin izlərini canlandırmağa yönəlmiş təxribatçı hərəkətlərə qarşı çıxacaqlar.

Biz daha ədalətli və rasional qlobal idarəetmə sistemi qurmaq üçün çiyin-çiyinə çalışmağa, ümumi rifaha doğru irəliləməyə hazırıq. Tarixin ruhunu və zamanın leytmotivini əks etdirən Çin-Rusiya dostluğunun böyük işi, şübhəsiz ki, inamla, sabit və yorulmadan yeni və əlamətdar nailiyyətlər əldə edərək irəliləyəcək.

Diqqətinizə görə təşəkkür edirəm.

Vladimir Putin: Hörmətli Sədr Si Cinpin!

Xanımlar və cənablar! Dostlar!

Əvvəla, Rusiya nümayəndə heyətinə göstərilən səmimi və səmimi qarşılamaya görə əziz dostumuz, Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpinqə və bütün Çinli həmkarlarımıza səmimi təşəkkürümü bildirmək istəyirəm.

Bu rəsmi səfər Rusiya-Çin münasibətləri üçün əlamətdar bir ildə baş verir: 25 il əvvəl ölkələrimiz arasında hərtərəfli tərəfdaşlığın və strateji qarşılıqlı əlaqənin hərtərəfli inkişafı üçün möhkəm təməl qoyulmuş mühüm dövlətlərarası müqavilə - mehriban qonşuluq, dostluq və əməkdaşlıq haqqında müqavilə imzalanmışdır.

İndi isə Rusiya-Çin münasibətləri həqiqətən görünməmiş bir səviyyəyə çatmışdır və inkişaf etməyə davam edir. Eyni zamanda, münasibətlərimiz özünü təmin edən, mövcud qlobal vəziyyətdən asılı olmayan bir sistemdir və ölkələr və xalqlar arasında münasibətlərin bu gün necə qurulması üçün bir model rolunu oynayır.

Bugünkü danışıqlara gəldikdə isə, onlar ənənəvi olaraq isti, dostcasına və konstruktiv bir atmosferdə keçirildi. İkitərəfli əməkdaşlığın bütün əsas sahələri ətraflı müzakirə edildi. Danışıqlardan sonra imzalanan birgə bəyanatda əməkdaşlığımızın prioritet sahələri müəyyən edildi.

Hökumətlərarası, idarələrarası və korporativ sənədlərin əhəmiyyətli bir paketi də imzalandı - ümumilikdə qırxa yaxın. Bunlardan bəziləri burada imzalandı. Onların bir çoxu iqtisadi əməkdaşlığı daha da dərinləşdirməyə yönəlib.

Vurğulayıram ki, Rusiya və Çin mühüm ticarət tərəfdaşlarıdır. 2025-ci ildə ticarət dövriyyəsi təxminən 240 milyard dollara çatdı və onun strukturu, o cümlədən yüksək əlavə dəyərli mallarla genişləndi.

Rusiya və Çindəki müasir müəssisələr də əks ticarətin inkişafına əhəmiyyətli dərəcədə töhfə verib. Ölkələrimiz arasında və bütövlükdə ölkələrimiz arasında ödənişlərin milli valyutalara çevrilməsi üçün əlaqələndirilmiş addımlar mühüm əhəmiyyət kəsb edib. Nəticədə, demək olar ki, bütün Rusiya-Çin ixrac və idxal əməliyyatları rubl və yuanla aparılır. Başqa sözlə, biz mahiyyət etibarilə xarici təsirlərdən və qlobal bazarlardakı mənfi tendensiyalardan qorunan sabit qarşılıqlı ticarət sistemi qurmuşuq.

Qeyd edirəm ki, Rusiya və Çin enerji sektorunda fəal əməkdaşlıq edirlər. Ölkəmiz Çinə ən böyük neft, təbii qaz (maye qaz da daxil olmaqla) və kömür ixrac edən ölkələrdən biridir. Əlbəttə ki, biz sürətlə böyüyən Çin bazarına bütün bu yanacaq növlərinin fasiləsiz təchizatını etibarlı şəkildə təmin etməyə hazırıq.

Yüksək texnologiyalı şirkətimiz "Rosatom" da Çin bazarında uğurla fəaliyyət göstərir. Tianvan Atom Elektrik Stansiyasında və Xudapu Atom Elektrik Stansiyasında Rusiya tərəfindən layihələndirilmiş enerji bloklarının tikintisi başa çatmaq üzrədir. Onların istismara verilməsi Çin iqtisadiyyatının enerji təchizatına əhəmiyyətli töhfə verəcək və Çin müəssisələrini və ev təsərrüfatlarını, ən əsası, əlverişli və təmiz enerji ilə təmin etməyə kömək edəcək.

Bərpa olunan enerji sahəsində, xüsusən də birgə aşağı karbonlu enerji istehsalı layihələri üçün əməkdaşlıq üçün əhəmiyyətli potensial mövcuddur. Elektrik enerjisi istehsalı üçün Rusiya və Çin ekoloji sertifikatlarının qarşılıqlı tanınması məsələsi araşdırılır. Səfərimiz zamanı müvafiq memorandum imzalandı. Həmçinin yaşıl texnologiyaların daha geniş tətbiqi üçün vacib olan kritik elementlər və metallar sahəsində tərəfdaşlığımızı gücləndirməyi müzakirə edirik.

Ümumiyyətlə, Rusiya və Çin sənaye əməkdaşlığını intensiv şəkildə inkişaf etdirir, yeni birgə dəyər zəncirləri yaradır və qabaqcıl texnologiyalar və innovasiyalar tətbiq edir. Qeyd edim ki, Moskvada və Rusiyanın bir neçə bölgəsində Çin markalı avtomobillər istehsal olunur və əlvan metallurgiya, kimya və sellüloz-kağız sənayesi, biotexnologiya, əczaçılıq, təyyarə istehsalı, kosmik tədqiqat və bir çox digər bilik tələb edən sektorlarda genişmiqyaslı layihələr həyata keçirilir.

Ölkələrimiz trans-Avropa nəqliyyat və logistika marşrutlarının inkişafı üçün birgə çalışırlar. Nəticədə, Rusiya ilə Çin arasında yük və sərnişin daşımalarının həcmi deyil, sürəti də artmaqda davam edir, bir çoxu 24/7 fəaliyyət göstərən sərhəd keçid məntəqələrinin tutumu artır və yeni logistika mərkəzləri yaradılır.

Rusiya şərqə doğru Trans-Sibir və Baykal-Amur dəmir yolları kimi əsas dəmir yolu xətlərini modernləşdirir və Trans-Arktika Nəqliyyat Dəhlizinin infrastrukturu, o cümlədən onun əsas arteriyası olan Şimal Dəniz Yolu durmadan genişlənir.

Humanitar əməkdaşlıq Rusiya-Çin dostluğunun ən vacib komponentlərindən biridir. Xalqlarımız bir-birinin tarixinə, incəsənətinə və mənəvi dəyərlərinə səmimi maraq göstərirlər. Mədəni, elmi və gənclər mübadiləsi güclənir və qarşılıqlı turist axını artır. Buna ötən il Pekinə səfərimiz zamanı cənab Si Cinpin tərəfindən tətbiqi təşəbbüs edilən qarşılıqlı vizasız səyahət rejimi kömək edir. Əlbəttə ki, biz bu təklifi dəstəklədik. Müsbət nəticələr göz qabağındadır: 2025-ci ildə iki milyondan çox rus Çinə gəlmiş və bir milyondan çox Çin vətəndaşı Rusiyaya səfər etmişdir.

Mədəniyyət çarpaz İllərinin uğurla başa çatmasından sonra Rusiya və Çin yeni böyük dövlətlərarası humanitar layihələrə başlayırlar. Məsələn, Rusiya-Çin Təhsil İli. Artıq qeyd edildiyi kimi, biz bu illərin açılış mərasimində Prezident Si Cinpinlə birlikdə iştirak edəcəyik. Çarpaz İllərin proqramına yüzlərlə müxtəlif tədbir daxildir: konfranslar və seminarlar, konsertlər, sərgilər və ustad dərsləri, olimpiadalar və yarışlar. Bunlardan birincisi artıq baş tutmuş və həm Rusiyada, həm də Çində tələbə və müəllimlərin diqqətini cəlb etmişdir.

Ölkəmiz idman sahəsində də fəal əməkdaşlıq edir. Bu həftə sonu Kalininqradda başlayacaq Onuncu Rusiya-Çin Yay Oyunları, şübhəsiz ki, əlamətdar bir hadisə olacaq. Bu, bir çox istedadlı idmançı üçün istedadlarını nümayiş etdirmək üçün əla fürsətdir.

Əlbəttə ki, Rusiya ilə Çin arasında media əməkdaşlığı ölkələrimiz və xalqlarımız arasında dostluğu, etibarı və qarşılıqlı anlaşmanı daha da gücləndirir. 2026-cı il İTAR-TASS və Çinin rəsmi xəbər agentliyi "Xinhua" arasında tərəfdaşlığın 70 illiyini qeyd edir. Bu münasibətlə Pekində Rusiya-Çin münasibətlərinin tarixinə həsr olunmuş fotosərgi təşkil edilib.

Çin Xalq Respublikasının Sədri ilə mən cari beynəlxalq məsələlər barədə fikir mübadiləsi apardıq və nəticədə ölkələrimizin ortaq fundamental yanaşmalarını bir daha təsdiqləyən birgə bəyannamə qəbul edildi. Əsas məqamlar: Rusiya və Çin müstəqil və muxtar xarici siyasətə sadiqdirlər, sıx strateji tərəfdaşlıq şəraitində fəaliyyət göstərirlər və qlobal səhnədə mühüm sabitləşdirici rol oynayırlar.

Sülh və universal rifah naminə birgə çalışmaq - Moskva və Pekin beynəlxalq hüququn və BMT Nizamnaməsinin müddəalarının bütövlüyünü, əhatəliliyini və qarşılıqlı əlaqəsini qorumaqda bu ruhda birləşirlər. Onlar Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı, BRICS və digər beynəlxalq təşkilatlar vasitəsilə səmərəli əməkdaşlıq edir və aktual qlobal və regional problemlərin həllinə əhəmiyyətli töhfələr verirlər.

Rusiya Çinin bu ilki APEC (Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı) sədrliyinin prioritetlərini dəstəkləyir. Biz onların praktiki həyata keçirilməsində bütün lazımi köməyi göstərəcəyik. Əminəm ki, Şençjendə keçiriləcək APEC sammiti məhsuldar olacaq.

Əlbəttə ki, biz G20, Ümumdünya Ticarət Təşkilatı və Dünya Bankı kimi çoxtərəfli formatlarda mövqelərimizi sıx əlaqələndirməyə davam edəcəyik.

Rusiya Çinin bu ilki ASİƏT-ə sədrliyinin prioritetlərini dəstəkləyir. Biz onların praktiki həyata keçirilməsində bütün lazımi yardımı göstərəcəyik. Əminəm ki, Şençjendə keçiriləcək ASİƏT sammiti məhsuldar olacaq.

Əlbəttə ki, biz G20, Ümumdünya Ticarət Təşkilatı, Dünya Bankı, BVF və Yeni İnkişaf Bankı kimi çoxtərəfli formatlarda mövqelərimizi sıx əlaqələndirməyə davam edəcəyik. Daha geniş Avrasiya tərəfdaşlığını inkişaf etdirmək məqsədi ilə Avrasiya İqtisadi Birliyi (AAİB) və Çinin "Bir Kəmər, Bir Yol" Təşəbbüsü (BRI) daxilində inteqrasiya olunmuş proseslərin uyğunlaşdırılmasını təşviq etmək niyyətindəyik.

Xanımlar və cənablar! Əziz dostlar!

Səfərimizin çox gərgin gündəliyi var. Sədr Si Cinpin və mənim hələ də iştirak edəcəyimiz bir neçə vacib tədbirimiz var. Bununla belə, dostum cənab Si Cinpinə və bütün çinli həmkarlarımıza qonaqpərvərliyinə və işimizin əla təşkilinə görə səmimi təşəkkürümü bildirmək istərdim. Əminəm ki, bu səfər və danışıqlar Rusiya-Çin dostluğunu daha da gücləndirəcək və xalqlarımızın rifahına və çiçəklənməsinə töhfə verəcək.

Diqqətinizə görə təşəkkür edirəm.

***

09:28

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpinlə danışıqlar aparacağı Pekindəki Xalq Yığıncaqları Zalına gəlib.

TASS xəbər verir ki, bundan əvvəl Rusiya nümayəndə heyəti üçün Tiananmen meydanında rəsmi qarşılanma mərasimi təşkil olunub.

Hazırda tərəflər arasında danışıqlar aparılır.

Rusiya və Çin Yaxşı Qonşuluq, Dostluq və Əməkdaşlıq Müqaviləsinin müddətinin uzadılması barədə razılığa gəliblər. Bu barədə Çin Xalq Respublikasının sədri Si Cinpin Pekində Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə görüşündə bildirib.

Vladimir Putin və Si Cinpin birgə sənədlər, o cümlədən hərtərəfli tərəfdaşlığın və strateji qarşılıqlı fəaliyyətin gücləndirilməsi haqqında bəyanat, eləcə də çoxqütblü dünyanın inkişafı haqqında bəyannamə imzalayıblar.

Qeyd edək ki, Vladimir Putin mayın 19-da Çinə ikigünlük rəsmi səfərə gəlib.