"Yeni Hartlənd"

Azərbaycan və Orta Asiya dövlət başçılarının 8-ci Məşvərət Görüşü ənənəvi olaraq qlobal siyasətin "orta ərazi" (Hartlənd)* hesab edilən geniş regionda yeni geosiyasi reallıqların formalaşmasında dönüş nöqtəsi hesab edilə bilər.

Azərbaycan ilk dəfə tamhüquqlu üzv kimi iştirak etməklə yanaşı, həm də yekdilliklə yeni sədr seçildi və təşkilatın növbəti zirvə görüşü gələn il Azərbaycanda keçiriləcək.

Bir çox Mərkəzi Asiya lideri bunu mühüm tarixi hadisə kimi qeyd etdi və Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ticarət və iqtisadi əməkdaşlığın sürətlə sürətlənməsini göstərən aydın rəqəmlər gətirdi - təkcə ötən il Azərbaycanla Orta Asiya ölkələri arasında ticarət dövriyyəsi 50% artdı.
Lakin yeni geosiyasi formatın əhəmiyyəti bu ölkələr arasında ticarət dövriyyəsi ilə məhdudlaşmır; qlobal ticarət münasibətlərinə və dünya siyasətinə birbaşa təsir göstərir. 20-ci əsrdə dəniz yük daşımalarının sürətli artımı qlobal oyunçuların quru ticarət yollarına ənənəvi marağını azaltdı. Lakin cənubda Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazları ətrafında baş verən hadisələr, şimalda isə Finlandiya körfəzi ətrafındakı qarşıdurma hər kəsi təhlükəsiz quru alternativləri axtarmağa məcbur edib.

Azərbaycan və Mərkəzi Asiya təkcə əhəmiyyətli insan və sənaye potensialına malik deyil, həm də təbii sərvətlərlə zəngindir. Çin sərhədlərindən Avropaya gedən Orta Dəhliz marşrutlarının təxminən 70%-i, o cümlədən onun əsas elementi olan Transxəzər Keçidi onların ərazisindən keçir.

Təsadüfi deyil ki, son illərdə demək olar ki, bütün qlobal oyunçular (ABŞ, Çin, Avropa), eləcə də aparıcı ölkələr (Böyük Britaniya, Almaniya, Fransa və s.) bu yeni qlobal logistika layihəsinin həyata keçirilməsində iştirak etmək üçün region ölkələri ilə müvafiq siyasi sammitlər və biznes forumları keçiriblər. Geosiyasət və politologiya sahəsində aparıcı mütəxəssislər bir vaxtlar Avrasiyada və dünyada hegemonluq uğrunda mübarizənin əsas elementi olan Hartlənd ideyası ətrafında müxtəlif konsepsiyalar irəli sürmüşdülər. Onlar onun dəyişən sərhədlərini və təsirini qeyd etmişdilər. Və bunlar tarixi hadisələrin təsiri altında daim dəyişib. İndiki kimi, Rusiyanın Ukraynaya qarşı təcavüzü, Körfəz müharibəsi və Rusiya və İrana qarşı sanksiyalar imkanlarımızı və "orta ərazi"nın sərhədləri və rolu haqqında anlayışımızı ciddi şəkildə dəyişdirir.
Azərbaycan və Orta Asiya təkcə sözdə deyil, həm də yerdə öz milli resurslarına və siyasi iradəsinə möhkəm güvənərək, dünyanın qalan hissəsi üçün yeni geosiyasi reallıqları, 21-ci əsr üçün Hartlənd ideyasının yeni bir təfsirini formalaşdırır.

* - Hartlənd (ingiliscə: Heartland - "özək", orta ərazi;  (heart sözündən) ürək+ (land sözündən) ərazi