ANS Press
ANSTV
ANSÇM
Abşeron göllərinin bərpası təkcə ekoloji layihə deyil
Bu Bakının daha yaşıl, balanslı və çoxmərkəzli şəhərə çevrilməsi üçün strateji platformadır
3 dəqiqə
Son illərdə Bakıda göllərin təmizlənməsi istiqamətində görülən işlər həm ekoloji, həm də şəhərsalma baxımından mühüm dönüş nöqtəsidir. Böyükşor gölü, Qanlı göl, Bülbülə gölü və Xocasən gölü ətrafında aparılan layihələr bunun bariz nümunəsidir.
Bu cür layihələr şəhər sakinlərinə yaşadıqları ərazilərə yaxın rekreasiya məkanları yaradır, mərkəzə axının qarşısını qismən alır və çoxmərkəzli şəhər modelinə keçidi sürətləndirir.
Bakı təkcə neftlə zəngin paytaxt kimi deyil, eyni zamanda 200-dən artıq müxtəlif ölçülü gölə sahib unikal şəhər kimi də tanınır. Uzun illər ərzində neft tullantıları və çirkab sularla ciddi şəkildə çirklənmiş Abşeron göllərinin bərpası artıq dövlət səviyyəsində prioritet istiqamətə çevrilib.
Bu kontekstdə Böyükşor gölü xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Tarixən Böyükşor gölü duz mənbəyi kimi istifadə olunub – 1931–1944-cü illərdə buradan 30 min ton duz çıxarılıb. Lakin 1956-cı ildən sonra gölün neft tullantıları ilə çirklənməsi səbəbilə fəaliyyət dayandırılıb. Yalnız 2014-cü ildən etibarən gölün ekoloji vəziyyətinin yaxşılaşdırılması istiqamətində sistemli tədbirlərə başlanılıb. Layihə mərhələli şəkildə həyata keçirilir və artıq ilk mərhələ uğurla başa çatıb.
Bu mərhələdə təxminən 300 hektar ərazi təmizlənib, gölün dibindən 2.8 milyon kubmetr neft tullantısı çıxarılaraq xüsusi izolyasiya olunmuş sahələrdə yerləşdirilib. Nəticədə dib çirklənməsi 1000 dəfədən çox azaldılıb, suyun keyfiyyəti isə əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşıb. Gölün şərq hissəsi və sahil zonası artıq beynəlxalq ekoloji standartlara cavab verir.
Növbəti mərhələlərdə isə Xocasən gölü, Qu gölü, Qırmızı göl və Lokbatan gölü kimi bir-biri ilə əlaqəli göllərin paralel şəkildə təmizlənməsi planlaşdırılıb. Bu yanaşma ekosistemlərin kompleks bərpasına imkan yaradır.
Dünya Bankı ekspertlərinin fikrincə, göllərin təmizlənməsi Böyük Bakı ərazisində həyat keyfiyyətinin yüksəlməsinə, yeni iş yerlərinin yaranmasına və şəhər mühitinin daha dayanıqlı inkişafına gətirib çıxaracaq. Eyni zamanda, bu ərazilərin düzgün planlaşdırılması onları şəhərin ayrılmaz və cəlbedici hissəsinə çevirə bilər.
Gələcəyə baxdıqda isə daha innovativ yanaşmalar mümkündür: yağış sularının bu göllərdə toplanaraq yaşıllıqların suvarılmasında istifadəsi içməli suya olan tələbatı azalda bilər. Bu isə həm resursların səmərəli idarə olunması, həm də iqlim dəyişikliklərinə adaptasiya baxımından mühüm addımdır.
Nəticə olaraq, Abşeron göllərinin bərpası təkcə ekoloji layihə deyil – bu, Bakının daha yaşıl, balanslı və çoxmərkəzli şəhərə çevrilməsi üçün strateji platformadır.
