"Alyaska 2.0" və ya Xüsusi Foto-Əməliyyat (SFO)
Böyük dövlət statusunu nümayiş etdirmək məqsədi ilə keçirilən görüş
"Alyaska 2.0": Böyük dövlət statusunu nümayiş etdirmək üçün xüsusi foto-əməliyyat (SFO)
Donald Tramp, Si Cinpin və Vladimir Putin arasında qarşıdan gələn görüş heç bir konkret razılaşma ilə nəticələnməyə bilər. Onun əhəmiyyəti əsasən yaratdığı imicdə ola bilər: Prezident Putin yenidən ABŞ və Çin liderləri ilə eyni masada oturacaq. Kreml üçün bu imic, iqtisadiyyatının və beynəlxalq təsirinin məhdudiyyətlərinə və ölkənin neft emalı zavodları kimi vacib infrastrukturunu qoruya bilməməsinə baxmayaraq, Rusiyanı aparıcı qlobal güc kimi təsvir etməyə kömək edir.
Danışıqların nüvə məsələlərinə yönəlməsi gözlənilir; heç bir böyük razılaşma gözlənilmir və Ukraynanın əsas diqqət mərkəzində olması ehtimalı azdır.
Bu cür görüşlərə ümumiyyətlə "foto-əməliyyat" deyilir.
PR-ın real siyasəti əvəz etdiyi bir dünyada bəzən güclü bir dövlət olmaqdansa, güclü dövlət kimi görünmək daha vacibdir.
Bu görüşü "Yalta 2.0" adlandırmaq yanlışdır - və Pekin, görünür, bu müqayisəni bəyənmir. 1945-ci ildə Yalta danışıqlarında ABŞ, Böyük Britaniya və Sovet İttifaqı iştirak edirdi; Çin kənarda qalmışdı və Çin Xalq Respublikası hələ qurulmamışdı. Si bu sammitə ev sahibliyi etməklə Çinin diplomatik təsirini nümayiş etdirməyə çalışa bilər, amma onun tarixi konfransda Çinin iştirak etməməsini xatırladan müqayisədən qaçmaq üçün səbəbləri var. Şençjen görüşü də Yaltada olduğu kimi sərhədləri yenidən çəkmək və ya müharibədən sonrakı nizam yaratmaq üçün aydın mandata malik deyil.
Bu görüş Alyaska sammitini başqa bir şəkildə də xatırlada bilər. Prezident Tramp 2025-ci ilin avqustunda Ukraynada atəşkəs istiqamətində irəliləyiş əldə etmək ümidi ilə ora səfər etmişdi, lakin sammit atəşkəs və ya rəsmi razılaşma olmadan başa çatdı. Buna baxmayaraq, Putin təntənəli qəbul edildi və ABŞ Prezidenti ilə birbaşa ünsiyyətdə oldu. Alyaska sammiti göstərdi ki, görüş Rusiya-Ukrayna müharibəsinə son qoymaq üçün az iş görsə belə, Moskva üçün siyasi və simvolik dividendlər verə bilərdi.
Alyaska sammiti sanksiyalar ətrafındakı atmosferə də təsir etdi. Bu, bir sıra ölkələrdə Rusiya lideri Amerikada bu qədər isti qarşılanırsa, ABŞ və Avropa Birliyi tərəfindən tətbiq edilən sanksiyalara ciddi şəkildə riayət etmək üçün heç bir səbəb olmadığını hiss etdirdi. Zirvə görüşü, artıq sanksiyalara qoşulmaqdan imtina etmiş Qlobal Cənubdakı bir çox hökumətin mövqeyini də gücləndirdi. Bu, vahid və ardıcıl Qərb təzyiq kampaniyası gözləntilərini azaldıb və ABŞ siyasətinin Prezident Trampın diplomatik prioritetlərindən asılı olaraq dəyişə biləcəyini açıq şəkildə göstərib.
Buna görə də, Şençjen görüşü status-kvonun yeni bir mərhələsinə çevrilə bilər. Bu mənada onu daha dəqiq şəkildə "Yalta 2.0" yox, "Alyaska 2.0" kimi təsvir etmək olar. Əgər Putin Tramp və Si ilə birlikdə əhəmiyyətli güzəştlərə getmədən görünsə, Kreml görüşü Rusiyanın maraqlarını nəzərə almamaq mümkün olmayan bir güc olaraq qaldığının sübutu kimi təqdim edə bilər. Bu imic, hətta son bəyanat qısa olsa belə, təsirli ola bilər.
Bu güclərin diplomatiyası müharibə zamanı hərbi məhdudiyyətləri bu yaxınlarda aşkar edilmiş ölkələrə təsadüfən geosiyasi nüfuzu bərpa edə bilərmi? Müasir silahların yayılması və orta güclərin artan rolu fonunda Rusiyanın böyük bir güc kimi diplomatik şəkildə tanınması Kreml tərəfindən qonşu ölkələrdəki xüsusi rolunun tanınması kimi şərh edilə bilər.
Bu, əsas sualı doğurur: Moskvada "Yalta 2.0" adlandırılan bu görüşün iştirakçıları qonşu ölkələrlə münasibətlərdə öz rollarını və onlara icazə verilən təsir hədlərini necə müəyyən edəcəklər?
4 dəqiqə