İranda etirazların 11-ci günü: vəziyyət get-gedə kəskinləşir

İranda etirazların 11-ci günü bir neçə şəhərdə eskalasiya və nəzarətin itirilməsi ilə yadda qalıb.

İranda ümumxalq etirazlarının on birinci günü dönüş nöqtəsi oldu: nümayişçilər və təhlükəsizlik qüvvələri arasında qarşıdurma açıq eskalasiya mərhələsinə keçib və bir neçə bölgədə hakimiyyət orqanları nəzərəçarpacaq dərəcədə nəzarətin itirilməsi ilə qarşılaşıb.

Müxtəlif mənbələrdən alınan məlumatlara və sosial mediada yayılan videogörüntülərə görə, etirazçılar Nişapur, Məşhəd, Qəzvin, Türbət-e-Cəm, Kermanşah, Kərəc, Malard, Arsencan, Rəşt və Tonekabon şəhərlərində təhlükəsizlik qüvvələrini küçələrdən və mərkəzi meydanlardan çıxarmağa məcbur ediblər. Bəzi şəhərlərdə təhlükəsizlik qüvvələri mövqelərini tərk edərək geri çəkilməyə məcbur edilib.

Daxil olan məlumatlara görə, qismən etirazçıların nəzarəti altına keçən Nişapurdakı vəziyyət xüsusilə diqqətəlayiqdir. Orada polis postları yandırılıb və Bəsic hərbi qüvvələrinin yerləşdiyi bina yandırılıb. Dövlət qüvvələrinin müdaxiləsinin bir sıra hallarda məhdud olması diqqətəlayiqdir ki, bu da ya resursların çatışmazlığını, ya da taktiki geri çəkilməni göstərə bilər.

Ölkənin ən böyük və dini baxımdan ən əhəmiyyətli şəhərlərindən biri olan Məşhəddə şiddətli toqquşmalar baş verdiyi bildirilir. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna (SEPAH) məxsus avtobusun yandırıldığı və təhlükəsizlik qüvvələrinin nümayişçiləri dağıtmaq üçün gözyaşartıcı qaz və odlu silahlardan istifadə etdiyi bildirilir.

Etirazların 11-ci günündə əhəmiyyətli simvolik epizod İslam Respublikasının və SEPAH-ın əsas simvollarından biri olan Qasım Süleymaninin abidələrinin dağıdılması olub.

Xüsusilə, dini Kaşan şəhərində etirazçılar onun abidəsini yandırıblar, Fars əyalətində isə məlumatlara görə, abidə tamamilə dağıdılıb. Bu hərəkətlər təkcə küçə etirazlarının artan radikallaşmasını deyil, həm də rejimin ideoloji təməllərinə qarşı yönəlmiş hücumu göstərir.

Etirazçıların özünütəşkilatlanması fərqli bir tendensiya kimi ortaya çıxıb. Bir neçə videoda nümayişçilərin təhlükəsizlik qüvvələrinin və ya hökumətyönlü qrupların üzvü olduğu güman edilən mülki geyimli şəxsləri tərksilah etdikləri göstərilir. Xüsusilə, gizli fəaliyyət göstərən SEPAH əməliyyatçılarından elektroşokerlərin və silahların müsadirə edilməsi barədə məlumatlar var.

11-ci günün sonunda ortaya çıxan ümumi mənzərə etirazların ölkə miqyasında və sinxron şəkildə baş verdiyini göstərir. Ölkənin müxtəlif yerlərində oxşar ssenarilər - təhlükəsizlik qüvvələrinin devrilməsi, hakimiyyət simvollarının yandırılması və dövlətin məhdud müdaxiləsi qeydə alınır ki, bu da artan sistemli təhlükəsizlik böhranını göstərir.

Hakimiyyətin etirazları güc yolu ilə yatırmaq cəhdlərinə baxmayaraq, mövcud dinamika göstərir ki, etiraz hərəkatı nəinki zəifləmir, əksinə, daha həlledici mərhələyə qədəm qoyur və İran rejiminin orta müddətli dövrdə vəziyyətə nəzarəti saxlamaq qabiliyyətini şübhə altına alır.