Ötən gecə qonşu İranda nələr baş verdi? FOTO

Dünən gecə İranda mövcud etiraz dalğasının ən qanlı gecələrindən biri baş verdi. Tehranda və bir sıra digər şəhərlərdə genişmiqyaslı etirazlar fonunda hökumətin sərt tədbirlərinin kəskin şəkildə artması və mülki şəxslərin kütləvi itkisi qeydə alınıb.

Henqaw və HRANA da daxil olmaqla insan haqları təşkilatlarının aldığı çoxsaylı video və ifadələrə görə, təhlükəsizlik qüvvələri Tehranda, İslam Şahrda, Şəhriyarda, Kərəcdə, Bəndər Abbasda və bir sıra digər şəhərlərdə nümayişçilərə qarşı döyüş sursatlarından istifadə edib. Bəsic bazaları da daxil olmaqla, damlardan və möhkəmləndirilmiş mövqelərdən atəş səsləri eşidilib. Bir neçə rayondakı küçələr müharibə zonasına bənzəyirdi.

Kəhrizək rayonundakı vəziyyət xüsusi diqqəti cəlb edib. Məhkəmə Tibbi Ekspertizası İnstitutunun binasında və bitişik morqlarda onlarla, bəzi məlumatlara görə isə yüzlərlə cəsəd tapılıb. Morqlar dolub daşırdı və ailələr yaxınlarının cəsədlərini özləri axtarmağa məcbur oldular. Müxtəlif hesablamalara görə, Tehranda ölənlərin sayı yüzlərlədir; Bəzi məlumatlara görə, təkcə paytaxtda ölənlərin sayı 250-dən çoxdur, sosial mediada təsdiqlənməmiş məlumatlar isə daha yüksək rəqəmlər göstərir. HRANA hazırda ölkə daxilində ən azı 544 nəfərin ölümünü təsdiqləyir və bəzi halların hələ də araşdırıldığını vurğulayır.

Zorakı toqquşmalar davam edib. Tehranda etirazçılar bir polis maşınını məhv edib, Kərəcdə isə bir polis binası yandırılıb. Məşhəddəki narkotiklərlə mübarizə şöbəsinin yüksək rütbəli zabitinin, əvvəllər nümayişçilərin güllələnməsini əmr etməkdə ittiham olunan SEPAH zabitinin də öldürüldüyü bildirilir.

Repressiyaların artması fonunda hakimiyyət informasiya blokadasını kəskin şəkildə sərtləşdirib. Genişmiqyaslı internet və mobil telefon kəsintiləri qeydə alınıb. Starlink peyk internet xidmətinin effektiv şəkildə bloklanması ilk dəfə təsdiqlənib: terminalların 80%-ə qədərinin sıradan çıxdığı təxmin edilir. Mütəxəssislər bunu, ehtimal ki, Çinin iştirakı və Rusiyanın texniki dəstəyi ilə hazırlanmış texnologiyadan istifadə edərək hərbi elektron müharibə sistemlərinin istifadəsi ilə əlaqələndirirlər. Bu, ölkədən informasiya ötürülməsini ciddi şəkildə məhdudlaşdırıb.

Eyni zamanda, saxlanılan etiraz liderləri üçün sürətləndirilmiş məhkəmə proseslərinin başladığı barədə məlumatlar yayılıb. Məlumata görə, məhkum edilənlərin ilk qrupu yaxın günlərdə edam edilə bilər və bəzi edamların ictimaiyyət qarşısında həyata keçirilməsi ehtimalı var.

Etirazlar ölkə daxilində yayılmağa davam edir. HRANA-nın məlumatına görə, 31 əyalətdə 585 şəhər və kənddə etirazlar qeydə alınıb və saxlanılanların ümumi sayı 10.600-dən çox olub. Cənubi Azərbaycanda etiraz fəaliyyəti o qədər gərgin olub ki, hakimiyyət orqanları Şərqi Azərbaycanda təhsil müəssisələrini bağlayıb və dövlət televiziyasını işə salaraq türkdilli din xadimlərinin etirazlara son qoyulmasını tələb edib.

Gərginlik xaricdən də artır: Londonda İran səfirliyinə basqın və dövlət bayrağının yıxılmasından sonra İran Xarici İşlər Nazirliyi Britaniya səfirini çağıraraq missiyanın təhlükəsizliyinə görə Britaniya hakimiyyətini günahlandırıb.

Hökumətyönlü qurumların Tehranda "nisbətən sakit" bir gecə keçirdiyi iddialarına baxmayaraq, video sübutların, şahidlərin hesabatlarının və insan haqları fəallarının birgə təsiri genişmiqyaslı zorakılığın davam etdiyini və hökumət nəzarətinin dərin böhranını göstərir. Etirazlar uzanan və getdikcə radikallaşan bir mərhələyə qədəm qoyub.