Avrasiyanı dəyişdirə və yenidən bağlaya biləcək 43 Kilometr

10 iyun tarixində Vaşinqtondakı Milli Mətbuat Klubunda ABŞ rəsmilərini və regional liderləri sülh, iqtisadi təhlükəsizlik və uzunmüddətli tərəfdaşlıq məsələlərini müzakirə etmək üçün bir araya gətirən Transxəzər Forumu 2026 keçirildi. Forumda marşrutun Ermənistandan keçən qısa hissəsi "Orta Dəhliz"i yük, enerji, məlumat və kapital daşınması üçün səmərəli bir marşruta çevirmək üçün daha geniş səylərin bir hissəsi kimi təqdim edildi.

Görüş Vaşinqtonun istiləşən Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərindən, kritik minerallar üzrə C5+1 gündəliyindən və Xəzər dənizi üzərindən yük, enerji, məlumat və kapital daşıya bilən marşrutlar yaratmaq üçün özəl sektorun marağından istifadə etmək istəyi fonunda baş tutdu. Müzakirə zamanı "Orta Dəhliz" Mərkəzi Asiya istehsalını Qərb bazarları ilə birləşdirən əsas strateji alternativ kimi müəyyən edildi.

TRIPP layihəsi Ermənistanın cənubundakı Sünik bölgəsi, Meğri və Araz çayı yaxınlığında, Azərbaycanı onun Naxçıvan anklavı ilə birləşdirən 43 kilometrlik bir əlaqənin yaradılmasını nəzərdə tutur. Dəmir yolu, avtomobil yolu, enerji və rəqəmsal infrastrukturu özündə birləşdirən TRIPP-nin Mərkəzi Asiyadan Avropaya uzanan daha geniş Transxəzər marşrutunun bir hissəsi olması nəzərdə tutulur.

Müzakirə zamanı məlum oldu ki, regional hökumətlər və ABŞ rəsmiləri diplomatik ritorikadan kənara çıxaraq "Orta Dəhliz"in idarə olunmasına keçməyə çalışırlar. "Orta Dəhliz"in uğuru tranzit müddəti, gömrük fəaliyyəti, bərə tutumu, liman səmərəliliyi, sığorta xərcləri, məlumat təhlükəsizliyi və özəl mənfəətlə ölçüləcək.

Bu elementlər birlikdə işləsə, TRIPP və daha geniş Transxəzər sistemi Amerika sülhməramlı diplomatiyası, Mərkəzi Asiya suverenliyi, Cənubi Qafqazda normallaşma və Qərb təchizat zənciri strategiyalarının nadir kəsişmə nöqtəsinə çevrilə bilər.

The Times of Central Asia