Azərbaycan ABŞ-ın etibarlı və sadiq tərəfdaşı olaraq qalır

Azərbaycanlı rəsmi Hacıyev "Newsmax"a: Tramp sülh yaradıcısıdır, İranla razılaşma mümkündür.

Prezident İlham Əliyevin xarici siyasət məsələləri üzrə baş müşaviri ötən həftənin sonlarında Bakıda "Newsmax"ın baş direktoru Kristofer Raddi ilə keçirdiyi eksklüziv müsahibədə bildirib ki, Prezident Donald Trampın Azərbaycan və Ermənistan arasında onilliklər boyu davam edən münaqişəyə son qoymaq istiqamətindəki uğurlu səyləri Cənubi Qafqazın strateji mənzərəsini dəyişib və ABŞ-Azərbaycan münasibətlərində yeni bir dövr açıb.

Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi və Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev onilliklər ərzində beynəlxalq diplomatiyanın nail ola bilmədiyi nəticənin əldə edilməsində Trampın şəxsi müdaxiləsinin həlledici rol oynadığını vurğulayıb.

Hacıyev Raddiyə deyib: "Prezident Tramp və onun bu vəzifəyə gəlməsi ABŞ ilə Azərbaycan arasındakı əməkdaşlığı və tərəfdaşlığı tamamilə dəyişdi. Və ən əsası – sülh. O, Cənubi Qafqaz regionuna sülh gətirdi".
Tramp 8 avqust 2025-ci ildə Ağ Evdə İlham Əliyev və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanı qəbul edib; həmin görüşdə liderlər üç onillikdən çox davam edən münaqişəyə son qoymağı hədəfləyən tarixi birgə bəyannamə imzalayıblar.

Ağ Ev bu bəyannaməni əlamətdar diplomatik irəliləyiş kimi qiymətləndirib, həm Əliyev, həm də Paşinyan isə ictimai şəkildə bəyan ediblər ki, bu nəticənin əldə edilməsi Trampın fəal iştirakı sayəsində mümkün olub.

Ağ Evdəki görüşün şahidi olan Hacıyev bunu "tarixi an" adlandırıb və bildirib ki, "Prezident Trampın liderliyi... onun siyasi çəkisini bu prosesə cəlb etdi və Ermənistanla Azərbaycanı o yekun sülhə gətirib çıxardı".

O, razılaşmanın potensial əhəmiyyətini Yaxın Şərqdəki Kemp-Devid sazişləri ilə müqayisə edib.

Azərbaycanın mühüm coğrafi mövqeyi bu nailiyyətin əhəmiyyətini daha da artırır.

Xəzər dənizi sahilində yerləşən Azərbaycan Rusiya ilə İran arasında qərarlaşıb, Naxçıvan eksklavı vasitəsilə NATO üzvü Türkiyə ilə həmsərhəddir və Mərkəzi Asiyanı Avropa bazarları ilə birləşdirən mühüm şərq-qərb körpüsü rolunu oynayır.

Ölkə həmçinin əhalisinin əksəriyyəti müsəlman və əsasən şiələrdən ibarət olan bir dövlət olmasına baxmayaraq, İsraillə qeyri-adi səviyyədə güclü münasibətlərə malikdir.

"Coğrafiya bizim taleyimizdir," – deyə Hacıyev Raddiyə bildirib və Azərbaycanın həm İran, həm də Rusiya sərhədlərindən cəmi 200 kilometr məsafədə yerləşdiyini qeyd edib.

Bu coğrafi mövqe Bakını Vaşinqtonun bir sıra əsas təhlükəsizlik çağırışlarının – İran, Rusiyanın Ukrayna ilə müharibəsi, Avropanın enerji təhlükəsizliyi və Mərkəzi Asiyanın artan strateji əhəmiyyəti kimi məsələlərin – mərkəzinə yaxınlaşdırır.

Hacıyev Əliyevin xarici siyasət üzrə ən nüfuzlu rəsmilərindən biridir. O, 2019-cu ildən bəri Prezidentin köməkçisi vəzifəsində çalışır və Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinə rəhbərlik edir.

İran məsələsində Hacıyev mühüm bir mesaj verib: Regional gərginliyin artmasına baxmayaraq, Bakı diplomatiyanın hələ də mümkün olduğuna inanır və daha genişmiqyaslı münaqişənin qarşısının alınmasına töhfə vermək istəyir.

"Biz bütün həll olunmamış məsələlərin sülh yolu ilə həlli üçün daha böyük şansın olduğuna inanırıq," – deyən Hacıyev əlavə edib ki, Azərbaycan danışıqları dəstəkləyir və gərginliyin azaldılması səylərinə töhfə verə bilər.

O, ABŞ və İran arasında imzalanacaq bir anlaşma memorandumunun gələcək sülh üçün çərçivə yarada biləcəyini irəli sürüb.

"Regionumuz üçün proqnozlaşdırıla bilənlik əsas şərtdir," – deyə o bildirib.

Azərbaycanın həmçinin sərhədin o tayında – İranda yaşayan etnik azərbaycanlılarla dərin mədəni və tarixi əlaqələri mövcuddur.

Lakin Hacıyev vurğulayıb ki, Bakı İranın daxili işlərinə qarışmamaq siyasəti yürüdür və qonşusu üçün "sülh, əmin-amanlıq və sabitlik" arzulayır.

Hacıyev Azərbaycanın İsraillə münasibətləri barədə də eyni dərəcədə qətiyyətli mövqe nümayiş etdirib; o, azərbaycanlılar və yəhudilər arasındakı əlaqələrin əsrlər boyu davam etdiyini, İsraillə müasir münasibətlərin isə "strateji tərəfdaşlıq" xarakteri daşıdığını qeyd edib.

"Biz bir çox müxtəlif sahələrdə – müdafiə və texnologiya, təhsil, kənd təsərrüfatı sahələrində əməkdaşlıq edirik," – deyə Hacıyev bildirib.

Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi də İsraillə münasibətləri qarşılıqlı etimad və ortaq maraqlara əsaslanan strateji tərəfdaşlıq kimi xarakterizə edir; bu əməkdaşlıq enerji, ticarət, texnologiya, müdafiə və təhlükəsizlik sahələrini əhatə edir.

Nazirlik həmçinin Azərbaycanın uzunmüddətli tarixə malik yəhudi icmasının bu münasibətlərin qurulmasındakı rolunu yüksək qiymətləndirir.

"Tarixən min illər ərzində yəhudi xalqı Azərbaycanda ləyaqətlə yanaşı yaşayıb və öz dini vəzifələrini yerinə yetirib," – deyən Hacıyev əlavə edib: "Ölkəmdə bir dənə belə olsun antisemitizm halının baş vermədiyini və yəhudi icmasının Azərbaycanda canlı və dinamik həyat sürdüyünü söyləm Rusiyanın Ukraynadakı müharibəsi ilə bağlı Hacıyev bildirdi ki, Azərbaycan hər iki ölkə ilə tarixi əlaqələrini qoruyub saxlayır və münaqişəni faciə kimi qiymətləndirir.

O, Trampın danışıqlar yolu ilə həllə nail olmaq səylərini yüksək qiymətləndirdi və qeyd etdi ki, Əliyevin həm Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, həm də Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə ünsiyyət qurmaq bacarığı, tərəflər Azərbaycanın köməyinə ehtiyac duyduqları təqdirdə, ölkəni faydalı edə bilər.

"Əgər Azərbaycandan hər hansı bir şey tələb olunarsa... biz töhfə verməyə və dəstək göstərməyə hazırıq", - deyə Hacıyev bildirib.

Enerji məsələsi Vaşinqton və Avropanın Bakıya daha çox diqqət yetirməsinin digər bir səbəbidir.

Azərbaycanın Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, ölkə hazırda 16 ölkəyə təbii qaz ixrac edir; Cənub Qaz Dəhlizi isə Avropanı Rusiyadan kənar vacib boru kəməri qazı mənbəyi ilə təmin edir.

Hacıyev qeyd edib ki, Azərbaycan neft hasilatı ilə bağlı OPEC+ çərçivəsindəki məhdudiyyətlərə riayət etməklə yanaşı, beynəlxalq bazarlara əlavə qaz həcmlərinin çıxarılması istiqamətində iş aparır.

Bakıdan verilən əsas mesaj ondan ibarət idi ki, Azərbaycan özünü Vaşinqtonla getdikcə daha sıx əlaqədə görür və hesab edir ki, Tramp bu münasibətlərin inkişafını əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirib.

Hacıyev Tramp və Əliyev administrasiyalarının strateji tərəfdaşlıqda "yeni bir dövr"ün əsasını qoyduqlarını bildirib və ABŞ Prezidentini Azərbaycana yardımla bağlı 907-ci düzəlişin məhdudiyyətlərini aradan qaldırdığına görə yüksək qiymətləndirib. 907-ci düzəliş ABŞ hökumətinin ölkəyə göstərdiyi müəyyən birbaşa yardımları məhdudlaşdıran, onilliklər əvvəl qəbul edilmiş bir müddəadır.

O, həmçinin Əfqanıstanda amerikalılarla çiyin-çiyinə xidmət edən Azərbaycan hərbçilərini xatırladıb və Bakının missiya başa çatana qədər öz öhdəliklərinə sadiq qaldığını vurğulayıb.

"Prezident Tramp və Prezident İlham Əliyev ABŞ və Azərbaycan arasında strateji tərəfdaşlıqda yeni bir dövrün əsasını qoydular və onlar ABŞ ilə Azərbaycan arasında strateji tərəfdaşlığa dair yeni bir memorandumun hazırlanması barədə razılığa gəldilər", - deyə Hacıyev bildirib.

O qeyd edib ki, vitse-prezident Cey Di Vensin Azərbaycana səfəri və strateji tərəfdaşlıq sənədini imzalaması ilə ABŞ öz vədini yerinə yetirdi.

"ABŞ və Azərbaycan arasında strateji dostluq, əməkdaşlıq və tərəfdaşlıq möhkəm təməl üzərində qurulub", - deyə Hacıyev söyləyib. "Bu əlaqələr daha da inkişaf edəcək".

"Bu geosiyasi strateji məkanda", - deyə o əlavə etdi, - "Azərbaycan ABŞ-ın etibarlı və sadiq tərəfdaşı olaraq qalır".