Naxçıvan təcrid olunan eksklavdan regional mərkəzə çevrilir

Prezident İlham Əliyevin çıxışları və müsahibələri çox vaxt cari hadisələrdən kənara çıxır və dövlət siyasətinə daha geniş perspektiv təqdim edir. Onun Naxçıvandakı son müsahibəsinə bu bucağdan baxmaq olar: sadəcə Muxtar Respublikanın inkişafı və təhlükəsizliyinin qiymətləndirilməsi kimi deyil, həm də gələcək inkişaf gündəliyinin əsas konturlarının təqdimatı kimi.

Əsas ideya Naxçıvanın təcrid olunmuş bir eksklavdan regional mərkəzə çevrilməsidir. Onilliklər ərzində onun coğrafi mövqeyi əsasən zəiflik kimi qəbul edilirdi. Onun Azərbaycanın əsas hissəsindən fiziki olaraq ayrılması təhlükəsizlik problemləri yaratdı, iqtisadi asılılığı artırdı və nəqliyyat əlaqəsi üçün qonşu ölkələrə etibar etməyi zəruri etdi. Buna görə də, dövlət siyasətinin əhəmiyyətli bir hissəsi coğrafiyanın yaratdığı çatışmazlıqları kompensasiya etməyə yönəlmişdi.

Prezident Əliyevin müsahibəsi bu məntiqin dəyişdiyini göstərir. Onun təsvir etdiyi inkişaf modeli aydın bir iyerarxiyanı ortaya qoyur: əvvəlcə fiziki təhlükəsizlik, sonra enerji təhlükəsizliyi, bunlar birlikdə nəqliyyat əlaqəsinin, sənayenin, tranzitin, ixracın inkişafı və beynəlxalq investisiyaların cəlb edilməsi üçün təməl yaradır. Ən əsası, Prezident ilk iki məqsədi əsasən artıq əldə edilmiş kimi effektiv şəkildə təqdim edir.

Bu, Naxçıvanın yeni bir mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir və bu mərhələdə çətinlik artıq sadəcə təcrid olunmuş ərazini aradan qaldırmaqdan daha çox, coğrafiyanı zəiflikdən iqtisadi aktivə çevirməkdən ibarətdir. Onun Azərbaycan, Türkiyə və Ermənistanın əsas əraziləri arasında və potensial olaraq daha geniş Şərq-Qərb nəqliyyat oxunda yerləşməsi Naxçıvana özünü terminal nöqtəsindən əsas nəqliyyat mərkəzinə çevirmək imkanı verir.

Buna görə də, nəqliyyat əlaqələrinə son məqsəd kimi baxılmamalıdır. Nəqliyyat marşrutları yalnız enerji infrastrukturu, logistika, sənaye, ixracyönümlü istehsal və investisiya ilə birləşdirildikdə davamlı iqtisadi dəyər yarada bilər. Görünür, daha geniş məqsəd Naxçıvan üçün daha özünü təmin edən iqtisadi model yaratmaqdır ki, bu model eyni zamanda nəqliyyat mərkəzi, enerji platforması, sənaye mərkəzi və regional qapı kimi xidmət edə bilər.

Bəlkə də Prezident Əliyevin müsahibəsinin əsas strateji mesajı budur: əvvəlki model təcrid olunmuş bir eksklavın qorunmasına və saxlanmasına yönəlmişdi; yenisi isə Naxçıvanı regional cəhətdən əlaqəli, sənayeləşmiş və beynəlxalq səviyyədə inteqrasiya olunmuş iqtisadi mərkəzə çevirməyə yönəlib. Bu kontekstdə, Naxçıvanın iqtisadi transformasiyası Qarabağın genişmiqyaslı bərpası və Qərbi Azərbaycanın daha geniş gündəliyi ilə yanaşı, milli inkişaf üçün daha bir əsas prioritetə ​​çevrilir.