Rusiyanın Cənubi Qafqazda fəallığının artacağı gözlənilir

44 günlük müharibədən sonra Cənubi Qafqaz transformasiya yaşayır. Son bir neçə ay ərzində Azərbaycan və Ermənistan liderləri Rusiya ilə münasibətlərin regionun yeni reallıqlarına uyğun qurulmalı olduğunu vurğulayıblar. Rusiyanın kağız üzərində yüksək səviyyəli münasibətlər saxladığı iki ölkə bunlardır:

- Azərbaycanla Müttəfiq Əməkdaşlığı haqqında Bəyannamə qüvvədədir;
- Ermənistan həm ikitərəfli, həm də KTMT, Gömrük İttifaqıİ və Avrasiya İqtisadi Birliyi blokları çərçivəsində hərbi-siyasi müttəfiqdir.

Lakin bütün bunlar "kağız üzərindədir"...

Ermənistanda keçirilən parlament seçkilərindən sonra Cənubi Qafqaz ölkələri sabit liderlər formalaşdırıblar və bu hal onları bunu nəzərə alaraq qərarlar qəbul etməyə məcbur edir.

Rusiya rəsmiləri son bir neçə ay ərzində Cənubi Qafqazı işıqlandırmalarını artırıblar.

Bu prosesdə əsas sual budur: Rusiya köhnə alətlərdən yapışacaq, yoxsa prinsipcə yeni bir yanaşma formalaşdırmağa çalışacaq? Yaxın aylarda Rusiya və Ermənistan liderləri arasında görüş gözlənilir. Bu, münasibətlərin səviyyəsini müəyyən etmək və Rusiyanın hansı strateji aktivlərinin Ermənistanda qaldığını və harada yer açmalı olduğunu anlamaq üçün açıq bir fürsət yaradacaq. Hər iki tərəf bu görüşə hazırlaşır: Rusiya qaz kəmərini təmir edir, sanksiya təzyiqini davam etdirir və İranı TRIP-in tətbiqinə qarşı çıxmağa təşviq edir. Bu arada Ermənistan daxili bazasını gücləndirir, ölkə daxilində Rusiya əlaltılarına qarşı "səlib yürüşü"nü davam etdirir və Rusiyanın təzyiqi artacağı təqdirdə dəstəyin əhatə dairəsini anlamaq üçün Avropada və ABŞ-da görüşlər keçirir.

Bir şey aydındır: Putin və Paşinyan arasında görüşdə qərarlar qəbul edilməlidir.

Bu kontekstdə Rusiyanın Azərbaycanla əlaqələri artacaq. Həm şəxsən, həm də telefonla yüksək rəhbərlik səviyyəsində əlaqələr istisna edilmir.

Gürcüstana gəldikdə, gələcək inkişafları müəyyən etmək üçün Tsxinvali bölgəsindəki əsas fiqurlar yenidən qurulur.

Bəs Rusiya Cənubi Qafqazdan nə istəyir?

Gəlin, yeni reallıqdakı məsələləri və imkanları araşdıraq.

Təhlükəsizlik – NATO-nun regiondakı mövcudluğu Rusiya və Kremlə qarşı fəaliyyətlər üçün tramplindir.

Azərbaycanın NATO-ya qoşulmaq niyyəti yoxdur; o, Şimali Qafqazda sabitlikdə, Xəzər dənizində təhlükəsizliyə maraq göstərir və siyasi cəhətdən aktiv Rusiya mühacirəti üçün platforma təmin etmir.

Ermənistan hələ də KTMT-nin üzvüdür, lakin NATO ölkələri ilə hərbi-siyasi əlaqələrini artırır. Ermənistana çoxlu sayda rus köçürülsə də, Kreml əleyhinə qurumların yaradılması hələlik məhdudlaşdırılıb. Rusiyanın Ermənistanda təhlükəsizlik məsələlərində əhəmiyyətli bir iştirakı var, buna görə də Moskva öz mövqeyindən imtina etməkdən çəkinəcək və mütləq bir məqamda yeni Konstitusiyada bloklara qoşulmamaq statusu tələb edə bilər. Bu, son çarədir.

Gürcüstan – diplomatik münasibətlərin olmaması halında Rusiya üçün maksimum proqnozlaşdırıla bilənlik nümayiş etdirir.

İqtisadiyyat – Logistika – İnsan amili

Azərbaycan Rusiya ilə ticarətdə maraqlıdır və Şimal-Cənub marşrutunun proaktiv iştirakçısıdır. Rusiya İranla birlikdə Rusiyadan İrana dəmir yolu və qaz kəmərinin tikintisini başa çatdırmağı planlaşdırır və Azərbaycan buna qarşı deyil. İlin əvvəlindən bəri bu mövzu ətrafında çox danışılıb; görəcəyik ki, necə olacaq.

Ermənistan Cənubi Qafqaz Dəmir Yolunu sıxışdırmağa, qaz tədarükünü şaxələndirməyə və Avropa ilə ticarəti artırmağa çalışır. Rusiyanın burada nəzərə alacağı çox şey var. Moskva Ermənistandakı aktivlərini sona qədər saxlayacaq.

Gürcüstan bu baxımdan daha proqnozlaşdırıla biləndir, baxmayaraq ki, Rusiyanın Gürcüstanda strateji marağı yoxdur.

Kremlin antimiqrant siyasəti və Ukraynaya qarşı müharibə Rusiyanın Cənubi Qafqaz vətəndaşları üçün cəlbediciliyini azaldır.

Buna görə də Rusiya regionun transformasiya prosesini dondura bilməz və regiondakı rolunu təmin etmək üçün hərəkətə keçməlidir. Və bu rol yeni olacaq. Yeni normal Azərbaycan və Ermənistanla münasibətlərdə olacaq. Ən gözlənilməz inkişaflar Gürcüstan istiqamətində baş verə bilər, burada Gürcüstanın işğal olunmuş bölgələrini ilhaq etmək qərarı ilə "ip qırıla" bilər.