Erməni lobbisi İrəvan xarici siyasətini necə məhdudlaşdırır

“The Times of Israel” qəzetinin bloqunda Qüds Strategiya və Təhlükəsizlik İnstitutunun (JISS) analitiki Maykl Borodkinin mürəkkəb Ermənistan-İsrail münasibətləri və ABŞ-dakı erməni lobbisinin rolu haqqında məqaləsi dərc olunub.

Müəllif qeyd edir ki, Ermənistanın Qərb və İsrail ilə praqmatik münasibətlər qurmaq istəyi diasporun, ilk növbədə Amerika Erməni Milli Komitəsinin (ANCA) müqaviməti ilə üzləşir. Onun sözlərinə görə, bu gün Yerevanın üzləşdiyi əsas çətinlik Bakıda deyil, Vaşinqtondadır: Ermənistan hökuməti ilə ANCA arasındakı uçurum struktur məhdudiyyətə çevrilib və ölkənin kritik anda diplomatik manevr imkanlarını məhdudlaşdırıb.

Borodkin qeyd edir ki, 2025-ci ilin sonlarında Ermənistan İsraillə yaxınlaşma istiqamətində addımlar atıb: yüksək vəzifəli rəsmilər məsləhətləşmələr aparıb, xarici işlər nazirinin müavini Vahan Kostanyan İsrailə səfər edib, Trampın Beynəlxalq Sülh və Rifah Yolu (TRIPP) müzakirə olunub və iqtisadiyyat naziri Gevorq Papoyan iqtisadi və texnoloji əməkdaşlıq mövzusunda danışıqlar aparıb. Bu addımlar Yerevanın Qərbdə və İsraildə praktik dəstək axtarışını əks etdirir.

Eyni zamanda, ANCA əks mövqe tutur. Onun rəhbəri Aram Hamparyan İsraili beynəlxalq səviyyədə Azərbaycanın bir hissəsi kimi tanınan Qarabağdakı "soyqırım"da iştirak etməkdə günahlandırır. Beləliklə, İsrail Ermənistan hökumətinin tərəfdaşıdır, lakin ideoloji mübarizədə lobbiçilər üçün bir vasitədir.

Müəllif oxşar problemi Qüdsdə görür, burada ANCA Ermənistan məhəlləsindəki ("İnək bağı") yerli mülkiyyət mübahisəsini beynəlxalq siyasi qalmaqala çevirərək ABŞ Konqresinin müdaxiləsini tələb edir və diplomatik gərginlik yaradır.

Borodkinin sözlərinə görə, bu cür diaspor fəaliyyəti Yerevanın İsrail ilə münasibətləri yaxşılaşdırmaq cəhdlərini sarsıdır və Ermənistanın strateji təcridə dözə bilmədiyi bir vaxtda lazımsız risklər yaradır.

TRIPP ilə bağlı münaqişə xüsusilə vurğulanır: Ermənistan rəhbərliyi təşəbbüsü normallaşdırma və suverenliyin möhkəmləndirilməsi üçün bir vasitə kimi görsə də, ANCA ona qarşı ictimai kampaniya aparır və iddia edir ki, o, "soyqırımı mükafatlandırır".

Müəllifin fikrincə, bu, Cənubi Qafqazdakı daha geniş Qərb strategiyasına ziddir və Ermənistanı ABŞ-da etibarsız tərəfdaş kimi göstərə bilər.

Borodkin bu ziddiyyətləri daha geniş regional kontekstlə əlaqələndirir: Nikol Paşinyan hökuməti ilə diaspor arasındakı uçurum, İran və Rusiyanın qeyri-sabitlikdən əldə etdiyi faydalar və Ermənistandakı daxili qütbləşmə, Tavuşdakı etirazlarda və arxiyepiskop Baqrat Qalstanyanın həbsində özünü göstərir.

Sonda müəllif vurğulayır ki, Yerevan Vaşinqtona Ermənistanın xarici siyasətinin diaspor strukturları tərəfindən müəyyən edilməməli olduğunu aydın şəkildə çatdırmalıdır. ABŞ və İsrail öz növbələrində lobbiçilərin ritorikası ilə Ermənistan dövlətinin real milli maraqları arasında fərq qoymalıdırlar. Borodkin yekunlaşdırır: "Ermənistanın sağ qalması üçün realizmə ehtiyacı var".

Qüds Strategiya və Təhlükəsizlik İnstitutunun (JISS) analitiki Maykl Borodkin